Sổ mục kê là gì và những thông tin pháp lý có liên quan

Vào những năm 80, 90 của thế kỷ trước, sổ mục kê được hiểu là loại sổ được dùng phổ biến và quen thuộc đối với nhiều người dân. Cho dù vậy vẫn có nhiều người chưa hiểu rõ sổ mục kê là gì và giá trị ra sao khi cấp sổ đỏ? Mời các bạn theo dõi nội dung bài viết dưới đây!

Quảng cáo

Sổ mục kê là gì?

Theo nghiên cứu trước ngày 18/12/1980, nhiều địa phương trong cả nước đã có sổ mục kê để có thể ghi thông tin thửa đất nhưng không thống nhất. Bởi vậy, ngày 05/11/1981, Tổng cục Quản lý ruộng đất được ban hành Quyết định 56/ĐKTK quy định về thủ tục đăng ký thống kê ruộng đất trong phạm vi cả nước và kể từ đó thống nhất sử dụng mẫu sổ mục kê.

Cho dù sổ mục kê đất đai được sử dụng rất sớm tuy nhiên chỉ khi Luật Đất đai trước đây đã được ban hành năm 2003 mới giải thích rõ khái niệm sổ mục kê là gì, cụ thể trong khoản 15 Điều 4 Luật Đất đai ban hành năm 2003 có nêu rõ:

“Sổ mục kê đất đai là sổ được lập cho từng đơn vị xã, phường, thị trấn để ghi các thửa đất và các thông tin về thửa đất đó.”.

Tuy nhiên, cho đến Luật Đất đai năm 2013 thì không giữ quy định giải thích rõ sổ mục kê là gì. Thay vào đó, theo khoản 1 Điều 20 Thông tư 25/2014/TT-BTNMT có quy định rõ về sổ mục kê như sau:

“Sổ mục kê đất đai được lập để liệt kê các thửa đất và đối tượng chiếm đất không tạo thành thửa đất theo kết quả đo vẽ lập, chỉnh lý bản đồ địa chính, trích đo địa chính thửa đất trong phạm vi đơn vị hành chính cấp xã.”.

Bởi vậy có thể hiểu sổ mục kê rõ là kết quả của việc điều tra, đo đạc địa chính, để có thể tổng hợp các thông tin thuộc tính của thửa đất và những đối tượng chiếm đất không tạo thành thửa đất bao gồm có số hiệu về tờ bản đồ, số hiệu thửa đất, diện tích, loại đất, tên đối tượng sử dụng đất và những người được giao quản lý đất để có thể phục vụ yêu cầu về việc quản lý đất đai.

Sổ mục kê là gì

Về mặt pháp lý, sổ mục kê sẽ ghi nhận những thông tin về thửa đất, trong đó có tên của đối tượng sử dụng đất và những người được giao quản lý đất. Đó được coi như là căn cứ để các cơ quan có thẩm quyền tiến hành xem xét xem ai là người có quyền sử dụng đất và đối tượng đó có được cấp giấy chứng nhận về quyền sử dụng đất.

Sổ mục kê được lập ở dạng số để lưu giữ trong cơ sở dữ liệu đất đai, được in cùng đối với bản đồ địa chính để có thể lưu trữ và được sao để dùng đối với những nơi vẫn chưa có điều kiện khai thác, sử dụng cơ sở dữ liệu về đất đai.

Việc thiết lập sổ mục kê về đất đai sẽ được thực hiện ngay sau khi hoàn thành việc biên tập mảnh bản đồ địa chính cũng như mảnh trích đo địa chính.

Những thông tin ghi trong sổ mục kê

Căn cứ theo khoản 2 Điều 20 của Thông tư 02/2015/TT-BTNMT, sổ mục kê đất đai bao gồm các nội dung sau:

  • Số thứ tự của tờ bản đồ địa chính, mảnh trích đo địa chính.
  • Số thứ tự của thửa đất, đối tượng chiếm đất không tạo thành thửa đất.
  • Tên của người sử dụng, quản lý đất.
  • Mã đối tượng sử dụng, đối tượng quản lý đất; diện tích.
  • Loại đất (bao gồm loại đất theo hiện trạng, loại đất dựa theo giấy tờ pháp lý về quyền sử dụng đất).

Khác với trước đây, sổ mục kê hiện nay được thiết lập dưới dạng số, lưu giữ bên trong cơ sở dữ liệu đất đai và có in ra để có thể phục vụ việc khai thác thông tin đất đai.

Sổ mục kê được thể hiện ra sao?

Điều 20 của Thông tư 25/2014/TT-BTNMT có quy định:

Điều 20. Sổ mục kê đất đai

….

  1. Sổ mục kê đất đai được lập dưới dạng số, lưu giữ trong cơ sở dữ liệu đất đai, được in cùng với bản đồ địa chính để lưu trữ và được sao để sử dụng đối với nơi chưa có điều kiện khai thác, sử dụng cơ sở dữ liệu đất đai.

Việc lập sổ mục kê đất đai được thực hiện sau khi hoàn thành việc biên tập mảnh bản đồ địa chính, mảnh trích đo địa chính.

  1. Nội dung, hình thức quy định chi tiết lập sổ mục kê đất đai thực hiện theo mẫu quy định tại Phụ lục số 15 kèm theo Thông tư này.

Như vậy, căn cứ theo quy định tại Khoản 3, sổ mục kê đất đai đã được lập dưới dạng số, lưu giữ bên trong cơ sở dữ liệu đất đai, được in song song với bản đồ địa chính để có thể lưu trữ và được sao để dùng đối với nơi chưa có điều kiện khai thác và sử dụng cơ sở dữ liệu đất đai.

Vai trò của sổ mục kê 

Qua những phân tích ở trên, chúng ta có thể rút ra được 1 số vai trò của sổ mục kê như sau:

– Sổ mục kê đóng vai trò phục vụ cho nhà nước có thể nắm được toàn bộ ruộng đất và thực hiện thống kê, kiểm kê đất đai theo đúng quy định của luật đất đai;

Bởi vậy sổ này phải thể hiện tất cả các thửa đất trong đó bao gồm cả thửa đất đã được cấp giấy chứng nhận về quyền sử dụng đất và thửa chưa được cấp giấy chứng nhận, những công trình thủy lợi và sông ngòi, kênh rạch suối ở trong phạm vi địa giới hành chính từng xã, phường, thị trấn;

– Căn cứ theo quy định của Luật đất đai năm 2013 và Điều 18 Nghị định 43/2014 NĐ-CP có công nhận về sổ mục kê được thiết lập trước ngày 18/12/1980 là 1 trong giấy tờ là cơ sở để có thể được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Mặc dù vậy trên thực tế có rất ít trường hợp sổ mục kê được thiết lập trước năm 1980 đáp ứng đủ điều kiện để được cấp giấy chứng nhận về quyền sử dụng đất.

Như vậy có thể thấy rằng sổ mục kê không chỉ đóng vai trò quan trọng đối với người sử dụng đất mà còn giúp cơ quan có thẩm quyền trong việc xác định xem người đó có được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Quảng cáo

5. Sổ mục kê có giá trị pháp lý đối với người sử dụng đất như thế nào?

a. Sổ mục kê có phải giấy tờ về quyền sử dụng đất không?

Việc xác định sổ mục kê có phải là loại giấy tờ về quyền sử dụng đất hay không vô cùng quan trọng, bởi nó được sử dụng làm căn cứ trong rất nhiều trường hợp khác nhau trong quá trình quản lý và sử dụng đất.

Sổ mục kê đất đai có phải là 1 trong các loại giấy tờ về quyền sử dụng đất hoặc không được các văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác định dựa theo giai đoạn khác nhau, cụ thể:

– Trước ngày 01/7/2014:

Theo ngày 25/4/2007 trong Công văn 1568/BTNMT-ĐKTKĐĐ của Bộ Tài nguyên và Môi trường có nêu rõ:

“Sổ mục kê đất cũng không được coi là một trong các loại giấy tờ về quyền sử dụng đất quy định tại khoản 1 Điều 50 của Luật đất đai.”.

Tại Công văn này có giải thích về việc sổ mục kê không được xem là giấy tờ về quyền sử dụng đất quy định trong khoản 1 Điều 50 của Luật Đất đai ban hành năm 2003 (nếu như có giấy tờ này sẽ được cấp Giấy chứng nhận và không cần phải nộp tiền sử dụng đất) bởi những thửa đất chưa được cấp Giấy chứng nhận thì thông tin thửa đất đó thể hiện theo đúng kết quả điều tra, đo đạc về hiện trạng đang sử dụng mà vẫn chưa có giá trị pháp lý về quyền sử dụng đất.

– Từ ngày 01/7/2014 đến nay:

Sổ mục kê đất lập trước ngày 18/12/1980 là 1 trong các loại giấy tờ về quyền sử dụng đất; trường hợp có loại sổ này thì cá nhân, hộ gia đình đang sử dụng đất ổn định sẽ được cấp Giấy chứng nhận và không cần phải nộp tiền sử dụng đất (căn cứ theo khoản 1 Điều 100 của Luật Đất đai 2013 và khoản 1 Điều 18 của Nghị định 43/2014/NĐ-CP).

b. Giá trị pháp lý của sổ mục kê

Pháp luật đất đai hiện hành hiện không có điều luật cụ thể nào quy định sổ mục kê có giá trị pháp lý như thế nào. Mặc dù vậy, có thể tham khảo về giá trị của sổ mục kê trong trường hợp bên dưới:

Tại Khoản 1 Điều 100 của Luật đất đai 2013 quy định:

Điều 100. Cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất cho hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư đang sử dụng đất có giấy tờ về quyền sử dụng đất

  1. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định mà có một trong các loại giấy tờ sau đây thì được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất và không phải nộp tiền sử dụng đất:

…..

  1. g) Các loại giấy tờ khác được xác lập trước ngày 15 tháng 10 năm 1993 theo quy định của Chính phủ.

Tại Khoản 1 của Điều 18 Nghị định 43/2014/NĐ-CP cũng quy định:

Điều 18. Giấy tờ khác về quyền sử dụng đất quy định tại Điểm g Khoản 1 Điều 100 của Luật Đất đai Các giấy tờ khác lập trước ngày 15 tháng 10 năm 1993 theo quy định tại Điểm g Khoản 1 Điều 100 của Luật Đất đai có tên người sử dụng đất, bao gồm:

  1. Sổ mục kê đất, sổ kiến điền lập trước ngày 18 tháng 12 năm 1980.

Như vậy, trong sổ mục kê có 2 giá trị pháp lý quan trọng như sau:

  • Sổ mục kê là căn cứ để có thể cấp Giấy chứng nhận, đồng thời đó là căn cứ để xác định hộ cá nhân, hộ gia đình không phải nộp tiền sử dụng đất.
  • Sổ mục kê còn là căn cứ để có thể xác định người sử dụng đất ổn định, lâu dài trong trường hợp thực hiện việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu như sau: Sổ mục kê được thiết lập qua các thời kỳ là căn cứ để có thể xác định cá nhân, hộ gia đình sử dụng đất ổn định trong trường hợp cấp Giấy chứng nhận với điều kiện sổ mục kê có ghi rõ thông tin về thời gian (căn cứ theo khoản 2 Điều 21 Nghị định 43/2014/NĐ-CP).

6. Khi cấp sổ đỏ sổ mục kê có giá trị thế nào?

Sổ mục kê là căn cứ để cấp Giấy chứng nhận, đồng thời là căn cứ xác định hộ gia đình, cá nhân không cần phải nộp tiền sử dụng đất.

Căn cứ theo khoản 1 Điều 100 của Luật Đất đai 2013 và khoản 1 Điều 18 của Nghị định 43/2014/NĐ-CP, cá nhân và hộ gia đình đang sử dụng đất ổn định mà có sổ mục kê thiết lập trước thời điểm 18/12/1980 sẽ được cấp Giấy chứng nhận và không cần phải nộp tiền sử dụng đất.

Đồng thời, nếu cá nhân, hộ gia đình đang sử dụng đất có sổ mục kê được thiết lập trước ngày 18/12/1980 tuy nhiên sổ ghi tên người khác nhưng tới trước ngày 01/7/2014 vẫn chưa thực hiện đúng thủ tục chuyển quyền theo đúng quy định thì được cấp Giấy chứng nhận và không cần phải nộp tiền sử dụng đất nếu như đủ điều kiện sau đây:

  • Có giấy tờ về việc chuyển giao quyền sử dụng đất có chữ ký của các bên có liên quan.
  • Mảnh đất đó không có tranh chấp.

Sổ mục kê còn là căn cứ để xác định sử dụng ổn định khi được cấp Giấy chứng nhận.

Sổ mục kê được thiết lập qua các thời kỳ cũng chính là căn cứ để xác định cá nhân, hộ gia đình sử dụng đất ổn định trong trường hợp cấp Giấy chứng nhận với điều kiện sổ mục kê có ghi rõ thông tin về thời gian (căn cứ theo khoản 2 Điều 21 của Nghị định 43/2014/NĐ-CP).

Qua bài viết này của Luật Hùng Sơn đã giải thích rõ về sổ mục kê là gì và có giá trị pháp lý ra sao khi cấp Sổ đỏ. Nếu có bất kỳ thắc mắc gì hãy gọi ngay tới hotline 0964.509.555 hoặc đặt lịch ở văn phòng để tư vấn miễn phí về đất đai nhé!

Vui lòng đánh giá!
Ls. Luyện Ngọc Hùng

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.


Tin mới

Các tin khác

Video tư vấn pháp luật

To-top
Developed by Luathungson.vn
Facebook Messenger
Chat qua Zalo
Tổng đài 19006518
Developed by Luathungson.vn