Thuyết bất khả tri là gì? Ý nghĩa bất khả tri

  • Luật sư Luyện Ngọc Hùng |
  • 06-12-2022 |
  • Tin tức , |
  • 234 Lượt xem

Thuyết bất khả tri là gì? Quan niệm về thuyết bất khả tri. Ý nghĩa bất khả tri. Các loại thuyết bất khả tri. Cùng Luật Hùng Sơn theo dõi bài viết dưới đây

Quảng cáo

Thuyết bất khả tri là gì

Thuyết bất khả tri (Tiếng Anh: agnosticism) là quan điểm triết học cho rằng tính đúng hay sai của một số tuyên bố nhất định – đặc biệt là các tuyên bố thần học về sự tồn tại của Chúa Trời hay các vị thần – là chưa biết và không thể biết được hay không mạch lạc. Một số người theo thuyết bất khả tri suy diễn từ đó rằng các tuyên bố đó không liên quan đến ý nghĩa của cuộc sống.

Quan niệm về thuyết bất khả tri

Có lẽ nhà tư tưởng bất khả tri (hay hoài nghi) đầu tiên là Sanjaya Belatthiputta (Samjayin Vairatiputra), một người cùng thời với Phật Thích Ca Mâu Ni, như đã được ghi trong kinh Phật. Người ta kể rằng khi được hỏi có cuộc sống sau cái chết hay không ông đã trả lời là có thể có và có thể không, và từ chối phỏng đoán xa hơn.

Thuật ngữ “bất khả tri” (agnosticism) được đưa ra năm 1869 bởi Thomas Henry Huxley (1825-1895), một nhà tự nhiên học người Anh, người đã lấy cảm hứng từ các tư tưởng của David Hume và Emmanuel Kant. Thuật ngữ này còn được dùng để miêu tả những người chưa bị thuyết phục hay cố tình chưa đưa ra quan điểm về sự tồn tại của các vị thần thánh cũng như các vấn đề tôn giáo khác.

Thuyết bất khả tri, khi tập trung vào những gì có thể biết, là một luận điểm nhận thức luận về bản chất và giới hạn của kiến thức con người; trong khi thuyết vô thần và thuyết hữu thần là các quan điểm bản thể học (một nhánh của siêu hình học nghiên cứu về các loại thực thể tồn tại). Không nên lẫn lộn thuyết bất khả tri với một cách nhìn đối lập với học thuyết về sự ngộ đạo và thuyết ngộ đạo – đây là các khái niệm tôn giáo nói chung không liên quan đến thuyết bất khả tri.

Những người theo thuyết bất khả tri có thể tuyên bố rằng không thể có tri thức tinh thần “tuyệt đối” hay “chắc chắn” hay, nói cách khác, rằng tuy những sự chắc chắn đó là có thể có những cá nhân họ không có tri thức đó. Trong cả hai trường hợp, thuyết bất khả tri bao hàm một hình thức của chủ nghĩa hoài nghi đối với các khẳng định tôn giáo. Điều này khác với sự phi tín ngưỡng (irreligion) đơn giản của những người không suy nghĩ về chủ đề này.

Thuyết bất khả tri khác với thuyết vô thần mạnh (còn gọi là “vô thần tích cực” – “positive atheism” hay “vô thần giáo điều” – “dogmatic atheism“). Thuyết này phủ nhận sự tồn tại của bất cứ thần thánh nào. Tuy nhiên, dạng vô thần phổ biến hơn – thuyết vô thần yếu – chỉ là sự không có mặt của đức tin vào thánh thần, không tương đương nhưng có tương thích với thuyết bất khả tri. Chủ nghĩa vô thần phê phán (critical atheism) khẳng định cho rằng “Chúa Trời” hay “các vị thần” là các khái niệm có ý nghĩa, nhưng ta không có bằng chứng cho các khái niệm đó, do đó trong khi chờ đợi, ta phải chọn lập trường mặc định là không tin vào các khái niệm đó.

Ý nghĩa bất khả tri

Để rút ra ý nghĩa của thuật ngữ bất khả tri, có thể thuận tiện xem lại từ nguyên hoặc nguồn gốc của từ này. Điều đó nói rằng, thuật ngữ bất khả tri được tạo thành từ hai từ có nguồn gốc Hy Lạp.

Đầu tiên là tiền tố a, không có nghĩa, và thứ hai là thuật ngữ gnōsis, có nghĩa là kiến ​​thức. Do đó, từ bất khả tri dùng để chỉ một cái gì đó không có kiến ​​thức, không biết, không thể biết hoặc bí ẩn.

Chúng ta hãy xem một số cách sử dụng dưới đây cho thuật ngữ bất khả tri theo nghĩa trước:

  • Nhà sinh vật học người Anh Thomas H. Huxley đã sử dụng nó để bảo vệ quan điểm của mình rằng ông bác bỏ mọi kiến ​​thức tâm linh hoặc huyền bí.
  • Nhà thờ Cơ đốc giáo ban đầu sử dụng thuật ngữ gnosis để chỉ kiến ​​thức tâm linh. Theo cách sử dụng này, bất khả tri là sự thiếu hiểu biết về tâm linh hoặc thần thánh.
  • Các tài liệu khoa học thời này về khoa học thần kinh và tâm lý học, đã sử dụng thuật ngữ này để chỉ những gì không thể biết được.
  • Trong khoa học máy tính, bạn có thể sử dụng từ này để xác định phần mềm bất khả tri và phần cứng bất khả tri.

Các loại thuyết bất khả tri

Như đã thấy trong ý nghĩa của bất khả tri, có một số cách sử dụng có thể được quy cho thuật ngữ này. Theo cùng một cách nó xảy ra với thuyết bất khả tri theo quan điểm của Thomas Huxley, có một số khía cạnh hoặc phạm trù được bắt nguồn từ nó:

Thuyết bất khả tri có điều kiện

Loại thuyết bất khả tri do nhà triết học người Scotland David Hume (1711 – 1776) nêu ra, người đã xác lập rằng những tuyên bố của con người liên quan đến thế giới; họ sẽ luôn ở trong tình trạng nghi ngờ.

Sự nghi ngờ đó có thể ở mức độ lớn hơn hoặc thấp hơn do chất lượng không thể tin cậy của những lời khẳng định của con người. Điều đó có nghĩa là đối với Hume, những tuyên bố này không thể hoàn toàn đúng, ngoại trừ những điều hiển nhiên, chẳng hạn như: nếu ai đó độc thân, họ sẽ không kết hôn.

Thuyết bất khả tri vô thần

Thuyết vô thần bất khả tri là loại thuyết bất khả tri không đủ thuyết phục để khẳng định “Chúa tồn tại”. Do đó, đạt đến điều mà một người theo thuyết vô thần tin chắc sẽ khẳng định: «Chúa không tồn tại».

Quảng cáo

Vì vậy, cụm từ định nghĩa một người theo thuyết bất khả tri vô thần sẽ là:

“Về việc Chúa có tồn tại hay không, tôi không chắc, vì không có đủ bằng chứng để chắc chắn. Và cũng không có cách nào để biết. “

Thuyết bất khả tri hữu thần 

Thuyết bất khả tri không phủ nhận sự tồn tại của Thượng đế, nhưng cũng không khẳng định là biết Thượng đế. Đây cũng có thể là định nghĩa của một người theo chủ nghĩa thờ ơ, bởi vì mặc dù anh ta tin vào một vị thần đã tạo ra vũ trụ, nhưng mọi thứ liên quan đến anh ta đều thờ ơ với anh ta.

Một người nào đó được coi là nhà theo thuyết bất khả tri sẽ nói như sau:

“Tôi hiểu rằng Chúa tạo ra vũ trụ, biết điều đó không khiến tôi quan tâm, bởi vì tôi sống tốt, tôi có những gì tôi cần. Vì vậy, tôi không cần biết gì về Chúa, nói về chủ đề làm tôi buồn”.

Thuyết bất khả tri mạnh mẽ

Thuyết bất khả tri mạnh mẽ, còn được gọi là cực đoan hoặc khép kín, tuyên bố không thể biết sự tồn tại của bất kỳ vị thần nào. Vì con người thông qua lý trí không thể chứng minh sự tồn tại của nó.

Vì vậy, đối với thuyết bất khả tri này, sự tồn tại hay không tồn tại của một vị Thần là một vấn đề không thể biết trước được. Bởi vì nó là một khẳng định không thể kiểm chứng một cách khoa học mà thông qua những kinh nghiệm chủ quan, điều này có thể bị ràng buộc với một chất lượng sai lầm.

Vì vậy, cụm từ định nghĩa một thuyết bất khả tri mạnh mẽ sẽ là:

“Tôi không thể chắc chắn rằng tôi biết Chúa có tồn tại hay không, cũng như không thể có bất kỳ con người nào có thể chắc chắn được.”

Thuyết bất khả tri yếu

Thuyết bất khả tri yếu là một thuyết mở ra khả năng, có lẽ một ngày nào đó, con người có thể chứng minh sự tồn tại của Chúa. Loại thuyết bất khả tri này còn được gọi là thuyết kinh nghiệm, một người nào đó được coi là nhà thuyết thuyết bất khả tri sẽ nói như sau:

“Có hay không có Thần, tôi thực sự không thể biết, nhưng có lẽ một ngày nào đó chúng ta sẽ có đủ bằng chứng, và điều gì đó về nó sẽ được khám phá hoặc chứng minh.”

Trên đây là toàn bộ thông tin của công ty Luật Hùng Sơn về “Thuyết bất khả tri là gì? Ý nghĩa bất khả tri” Nếu quý khách hàng còn bất kỳ thắc mắc gì cần được giải đáp, xin vui lòng liên hệ với chúng tôi thông qua Hotline 0964 509 555 hoặc đặt lịch ở văn phòng để được các chuyên viên tư vấn trả lời một cách nhanh gọn và chính xác nhất. Cảm ơn quý khách đã theo dõi bài viết. Trân trọng!

Vui lòng đánh giá!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *


Tin mới

Các tin khác

Video tư vấn pháp luật

To-top
Developed by Luathungson.vn
Facebook Messenger
Chat qua Zalo
Tổng đài 19006518
Developed by Luathungson.vn